maandag, augustus 14, 2017

Corruptie draait Amazone de nek om

Uit De Telegraaf.
----------------------------------------------------------------------------------------
"Alleen God kan garanderen dat de ontbossing afneemt," zei de Braziliaanse milieuminister Sarney Filho laatst tijdens een bezoek aan Noorwegen. Zijn Scandinavische gastheren vonden het een weinig geruststellende boodschap.

Prompt kortte het grootste donorland van het Amazonefonds de helft van zijn bijdrage aan de bestrijding van illegale houtkap in Brazilië. Het Zuid-Amerikaanse land werd op de vingers getikt voor de 29%-toename van de sloop van de Amazone in de afgelopen twaalf maanden.

Er worden maatregelen genomen om het tij te keren, haastte de milieuminister toe te voegen. Maar volgens milieuorganisaties doet de Braziliaanse regering juist het tegenovergestelde. Er zou alleen maar meer kaalslag dreigen voor 's werelds grootste regenwoud.

Dat heeft te maken met de stemming over de afzetting van president Michel Temer eerder deze maand. Het Braziliaanse lagerhuis oordeelde dat het voor corruptie aangeklaagde staatshoofd zijn termijn mag uitzitten (tot eind 2018). Ondanks de stevige bewijzen werd Temer unaniem gesteund door de cruciale boerenfractie, die ruim 40% van de zetels heeft.

In ruil staat de president toe dat een grote lap beschermd natuurgebied wordt ingeperkt. De grenzen van dit Jamanxim-park, ooit bedoeld om een belangrijke sojaweg door de Amazone met bos in te snoeren, worden al jaren genegeerd door boeren, houthakkers en mijnbouwers. Er komt nu een pardon voor hun illegale praktijken. 'Temer offert 350.000 hectare oerwoud op om zijn hachje te redden', concluderen Greenpeace en het WNF woedend.

Ook aan andere Amazoneparken wordt geknaagd. Hetzelfde geldt voor indianenreservaten, die op luchtfoto's vaak zijn te herkennen aan de contouren van het regenwoud. Boeren willen de landbouw echter ruim baan geven in meerdere indianengebieden. Ze vinden gehoor bij de president die volgens de hoofdaanklager miljoenen aan smeergeld heeft aangenomen. De afbakening van tientallen reservaten is stilgelegd. En dat is ook voor het oerwoud slecht nieuws, zo stelt de groene lobby.

Intussen belooft Brazilië de illegale kap in de Amazone voor 2030 uit te bannen. Ecologen vrezen dat de schade tegen die tijd al onomkeerbaar is. Zo'n 20 procent van het Braziliaanse Amazonewoud (60% van het totale oppervlak) is gesneuveld. Van nog eens 30 procent raakte het ecosysteem beschadigd. Het uitgestrekte gebied kent overwegend arme bodems, waarop hoogwaardig bos zich moeilijk herstelt.

Kaalslag in het Jamanxim-park

woensdag, augustus 09, 2017

Zorreguieta had eigen kijk op waarheid

Necrologie uit de krant van vandaag.
----------------------------------------------------------------------------
De kroon op het leven van Jorge Horacio Zorreguieta werd tevens zijn grootste vernedering. De trotse Argentijn zag zijn dochter koningin worden van een ver kikkerland maar mocht haar niet naar het altaar leiden vanwege zijn omstreden verleden.

Zorreguieta (Buenos Aires, 1928) is als tiener al erg geïnteresseerd in politiek. Al sinds de jaren veertig is deze in Argentinië gespleten tussen aanhangers en tegenstanders van de linkse populist Juan Domingo Perón. De bankierszoon van Baskische afkomst ontwikkelt een diepe haat voor Perón, geheel in lijn met het conservatieve milieu waarin hij opgroeit.

Zijn studies biochemie en rechten maakt Zorreguieta niet af. Maar hij blijkt een begaafd netwerker en begint zich op te werken in de Argentijnse landbouwwereld. Zo schopt hij het tot secretaris van de Sociedad Rural, de machtige bond van grootgrondbezitters, opmerkelijk gezien het bescheiden grondbezit van zijn familie.

Het eerste huwelijk van Zorreguieta loopt stuk. In 1970 moet hij – dan al vader van drie kinderen – uitwijken naar buurland Paraguay om te kunnen hertrouwen. De vrouw van zijn leven blijkt de zestien jaar jongere Maria Cerruti, een lerares die hij kent van de poloclub in het pampastadje Pergamino. Een jaar later krijgen ze hun eerste kind: Máxima. Het gezin is dan al naar de hoofdstad Buenos Aires verhuisd.

Argentinië zakt die jaren weg in een moeras van chaos. Zeker als Perón in 1974 overlijdt en zijn incapabele vrouw Isabel president wordt. Zorreguieta’s Sociedad Rural vergroot de chaos met stakingen en zinspeelt openlijk op de noodzaak van een militaire staatsgreep. Als het in maart 1976 zover is, vraagt legerleider Jorge Videla of hij staatssecretaris van Landbouw wil worden. Zorreguieta twijfelt geen moment. “Die loyaliteit was je gewoon verschuldigd”, zal hij later zeggen.

In zijn nieuwe rol gaat de vlot babbelende carrièreman in het buitenland de boer op met Argentijns graan en biefstuk. Met succes. Terwijl er steeds meer internationale kritiek klinkt op de mensenrechtenschendingen door de dictatuur, promoveert Zorreguieta in 1979 tot landbouwminister.

Na de val van de junta in 1983 wordt duidelijk dat het militaire regime duizenden, mogelijk tienduizenden tegenstanders heeft vermoord. Zorreguieta beweert later dat hij hier geen weet van had. Terwijl de juntaleiders worden opgejaagd door justitie, ontspringt hij als burgerfunctionaris de dans. De krasse Argentijn kan zo tot na zijn 80e actief blijven in diverse topfuncties in de belangrijke Argentijnse landbouwsector.

In 2001 wordt zijn verleden door Máxima's verloving met de Nederlandse prins Willem-Alexander alsnog het middelpunt van een grote rel. In opdracht van de Nederlandse regering concludeert de onderzoeker Michiel Baud dat het “zeer onwaarschijnlijk” is dat Zorreguieta ondanks zijn hoge functie tijdens de dictatuur niet wist dat er op grote schaal politieke tegenstanders van de aardbodem 'verdwenen'.

Terwijl andere hoge burgerfunctionarissen toegeven dat ze hiervan al in de jaren zeventig op de hoogte waren, houdt Zorreguieta vol van niets te hebben geweten. Uiteindelijk gaat hij toch schoorvoetend akkoord met een vernederende boycot bij het koninklijk huwelijk. In het belang van zijn dochter, zo schrijft hij de professor, niet omdat hij zich moreel verantwoordelijk voelt. Bij de doop van kleindochter Catharina-Amalia is hij later wèl welkom in Nederland.

Ook in zijn eigen land Argentinië ontstaat op zijn oude dag belangstelling voor zijn verleden. Twee broers willen via justitie te weten komen hoe hun moeder in 1976 is verdwenen op een landbouwinstituut dat onder Zorreguieta’s verantwoordelijkheid viel. Ook andere nabestaanden doen daarna aangifte. Tot een proces komt het evenwel niet.

donderdag, augustus 03, 2017

Virtuele kompels

Column uit De Telegraaf van vandaag.
----------------------------------------------------------------------------
De bitcoinkoorts heeft ook in Zuid-Amerika toegeslagen. Door de toenemende vraag is de prijs van de snel in waarde gestegen virtuele munt (2300 euro momenteel) hier nóg hoger dan in Europa en de VS. In Brazilië varieerde de marge afgelopen 2,5 maand van 5 tot 50 (!) procent.

In buurland Venezuela speelt ’het geld van de toekomst’ al een wezenlijke rol in het dagelijks leven. De bevolking van het noodlijdende olieland wapent zich met bitcoin tegen het wanbeleid van het Maduro-regime.

"Dankzij bitcoin kan ik toch sparen in een harde munt", verzekert de Venezolaanse makelaar Joney Castellanos. Ze wisselt haar zuurverdiende bolivars via digitale beurzen als het onlangs gelanceerde Monkeycoin. De grote waardeschommelingen van bitcoin neemt ze op de koop toe.

De virtuele munt biedt ook enig soelaas tegen de groeiende schaarste. Nauwelijks beschikbare elektronica of medicijnen worden via bitcoin besteld bij buitenlandse webwinkels. "Bitcoin redt levens in Venezuela", jubelt de lokale techfanaat Máximo Salazar.

Zijn appartement staat vol krachtige computers waarmee bitcoin wordt ’ontgind’. Door de zwaar gesubsidieerde elektriciteit is het energieslurpende proces bovengemiddeld lucratief in Venezuela.

Maar het wankelende regime staat niet te juichen bij het verlies van zijn valutamonopolie. Hoewel er geen wet is die bitcoin verbiedt, riskeren de mijnwerkers een huisbezoek van de Venezolaanse geheime dienst. Enkelen werden gearresteerd wegens ’het ondermijnen van de revolutie’.

Anderen worden ’slechts’ afgeperst of beroofd van hun computers. Zo hebben ook corrupte agenten de wondere wereld van bitcoin ontdekt. Naar verluidt klust een deel inmiddels zelf bij als online kompel.

vrijdag, juli 28, 2017

Haute cuisine in hongerig Venezuela

Uit De Telegraaf van vandaag.
-----------------------------------------------------------------------------------
Terwijl veel Venezolanen honger lijden, smult een kleine steenrijke elite van haute cuisine. Enkele ondergronds werkende topkoks omzeilen met kunst- en vliegwerk de groeiende voedselschaarste.

De gerenommeerde chef Eduardo Moreno geldt als de pionier op het gebied van 'clandestien dineren'. De oud-winnaar van de prestigieuze Gouden Vork dook tien jaar geleden de informaliteit in met zijn restaurant La Isabela in Caracas. "Ik merkte dat Venezuela begon af te glijden. Al was het nog lang niet zo erg als nu", vertelt hij telefonisch vanuit de dystopische hoofdstad van het Zuid-Amerikaanse land.

Door de prijscontroles van toenmalig president Chávez en de oplopende inflatie werd normaal ondernemen steeds lastiger. Ook het gebrek aan goede medewerkers en producten maakte het moeilijk om een vast menu en ruime openingstijden te hanteren. "Ik heb nu veel meer vrijheid. Ik kook wat, wanneer en voor wie ik maar wil."

Zijn gasten ontvangen het adres pas na een reservering. Ze betalen 55 dollar voor het wekelijks wisselende menu, ofwel vijf keer het minimumloon. Drank is niet inbegrepen. Men neemt zelf wijn of whiskey mee om de elf gangen weg te spoelen.

Moreno gaat elke vier tot zes weken op reis om ingrediënten te smokkelen. De deze week geserveerde zomertruffels tikte hij op de kop in Barcelona, de schapenkaas komt uit Italië. "Hier dineren voelt als Venezuela een paar uur ontvluchten", laat een tevreden klant weten.

Moreno in zijn keuken

Ook basisproducten zijn almaar moeilijker te krijgen door de lage olieprijs en het wanbeleid van de socialistische president Maduro. Venezolaanse boeren produceren weinig meer wegens de maximumprijzen en nationalisaties. "Ik koop mijn meel nu via internet uit de Verenigde Staten", zegt Moreno.

Een andere chef van een geheim restaurant noemt "Venezuela één van de moeilijkste landen om gastronomie te bedrijven." Een luxeprobleem want de gewone man is tegenwoordig al blij met één maaltijd per dag. Volgens onderzoek verloor driekwart van de bevolking afgelopen jaar gemiddeld 8,7 kilo aan gewicht.

Zelfs bij een deel van Moreno's welgestelde clientèle - hoofdzakelijk zakenlui, diplomaten en hoge ambtenaren - raken de reserves op. Rijkaards gaan voorop in de exodus uit Venezuela. Als gevolg moest La Isabela het laatst voor het eerst een week lang zonder klanten stellen.

Komende zondag bereikt de Venezolaanse crisis het kookpunt. Maduro wil alle macht dan naar zich toetrekken via een frauduleuze grondwetverkiezing met bijna alleen kandidaten van zijn Socialistische Eenheidspartij (PSUV). Uit protest legde de oppositie het land afgelopen dagen plat met stakingen.

Bij Moreno staan er dit weekend echter 'gewoon' zomertruffels, kreeft en lamsvlees op tafel. "Het is een schande als de verkiezing doorgaat. Het regime gooit olie op het vuur, dialoog is onmogelijk zo. Toch kook ik door om te overleven. Dat doe ik al 28 jaar."

vrijdag, juli 07, 2017

Column Heilig

Uit De Telegraaf van afgelopen wooensdag.
-----------------------------------------------------------------------------
Is niets dan meer heilig in Rio? Bijna een jaar na de Olympische Spelen zet de berooide gaststad het mes in de wereldberoemde carnavalsparade.

In februari bleek al dat burgemeester Marcelo Crivella weinig op heeft met het visitekaartje van de sambametropool. De streng gelovige protestant
weigerde de symbolische sleutel van Rio te overhandigen aan de lokale Prins Carnaval, tot woede van de katholieke meerderheid in de stad.

De heiligschennis was onlangs compleet. De burgemeester verminderde de subsidie voor de volgende optocht in het sambastadion met 50 procent, miljoenen die hard nodig zouden zijn voor lokale crèches. De vrome oud-predikant zegt te moeten kiezen, nu de gemeentekas leeg is door de crisis en de corrupte erfenis van de 11 miljard euro kostende Spelen.

Smoesjes, menen tegenstanders, die de bezuiniging zien als een persoonlijke afrekening met het losbandige feest. Duizenden dansende demonstranten gingen onlangs de straat op in de Cidade Maravilhosa (Geweldige Stad). „Laat de samba niet sterven”, zo zong de menigte een bekende carnavalskraker uit de jaren 70.

De grote sambascholen van Rio, rond deze tijd gewoonlijk al vol in voorbereiding op de parade van begin volgend jaar, legden het werk neer. „Alles ligt plat”, treurt Wellington (20), een praalwagenversierder in de pakhuizen van de tot stilstand gekomen Cidade do Samba (Sambastad).

Ook de lokale horeca luidt de alarmbel omdat er tienduizenden banen en bijna een miljard euro aan carnavalsinkomsten verloren zouden gaan.

Toch valt er best iets te zeggen voor de bezuiniging. De lokale Liga van Sambascholen is namelijk sinds decennia verweven met een gewelddadige loterijmaffia.

Dat justitie het illegale ’Beestenspel’ grotendeels ongemoeid laat, is al merkwaardig. Maar de maffiabazen belastinggeld toestoppen, terwijl leraren geen salaris ontvangen, is helemaal bij de beesten af.

vrijdag, juni 09, 2017

Teflon Temer

Uit de zaterdagse Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Hoeveel schandalen zijn er nodig om een president ten val te brengen? Dat vraagt Brazilië zich vertwijfeld af nu de zwaar in opspraak geraakte president Temer blijft weigeren zijn biezen te pakken.

Ruim 80% van de bevolking wil dat Temer opstapt wegens zijn rol in het Wasstraat-schandaal, de Braziliaanse evenknie van Watergate. De president werd vorige maand afgeluisterd door het openbaar ministerie terwijl hij hoorbaar instemde met een reeks corrupte praktijken van een veroordeelde vleesmagnaat. Ook filmde de politie een vertrouwensman van Temer met een koffer vol steekpenningen die voor de president zou zijn bestemd.

De volkswoede groeide afgelopen dagen door nieuwe belastende feiten. Een oud-minister van Temer werd gearresteerd wegens smeergeldbetalingen rond een WK-stadion, die volgens aanklagers deels via de president liepen. Ook werd onthuld dat Temer (76) en de jonge first lady Marcela (34) een gratis pleziertripje maakten met een privéjet van de foute vleesmagnaat.

Marcela en Michel Temer

De Braziliaanse procureur-generaal klaagt Temer naar verwachting volgende week aan voor corruptie en het leiden van een criminele organisatie. Maar de president wordt pas geschorst als twee derde van de Kamer groen licht geeft voor de aanklacht. En de gladde jurist heeft, anders dan zijn vorig jaar afgezette voorganger Dilma Rousseff, voorlopig genoeg steun in het al net zo corrupte parlement.

Ook het kieshof boog zich gisteren over zijn omstreden mandaat. De verkiezingszege van Rousseff en Temer in 2014 werd behaald via grootschalige illegale campagnefinanciering, zo blijkt uit overweldigend bewijs. Desondanks werd de president, die warme banden heeft met de voorzitter van het kieshof, gisteravond vrijgesproken tot ontsteltenis van gewone Brazilianen.

"In een normaal land was Temer al lang gevallen. Het is ongelooflijk waar hij mee wegkomt", zegt Rodrigo (28) bij de demonstratie Diretás Já! (Verkiezingen Nu!) in São Paulo van afgelopen week. De architectuurstudent heeft uit protest een clownsneus opgezet. "Omdat we enorm in de maling worden genomen."

De hoop van Temers tegenstanders richt zich nu op de grootste coalitiepartij PSDB. Deze neigt volgens lokale media naar een breuk met de president gezien de opeenstapeling van schandalen. Deze beslissing valt maandag.

Column Socrates

Uit De Telegraaf van vandaag.
------------------------------------------------------------------------------
Johan Cruyff was gefascineerd door Socrates. De ene voetballegende had de andere graag beter leren kennen. "We hebben nooit meer dan hallo tegen elkaar gezegd. Wat jammer," zo besluit Cruyff zijn voorwoord bij de onlangs uitgebrachte biografie 'Doctor Socrates: Footballer, Philosopher, Legend'.

Helaas kan hij het fraaie boek zelf niet meer lezen. De Schotse auteur Andrew Downie legt alle kanten bloot van de veelzijdige voetballende arts. Socrates (1954-2011) is vooral bekend als de sierlijke regisseur van Brazilië op het WK van 1982 maar drukte ook buiten het veld een groot stempel op zijn land.

Zo speelde hij in de jaren tachtig een belangrijke rol bij de val van de Braziliaanse dictatuur (1964-1985). Hij begon de zogeheten Democratie van Corinthians bij de populaire gelijknamige club uit São Paulo. Het team droeg leuzen tegen het regime op het shirt en Socrates beloofde in Brazilië te blijven spelen mits verkiezingen werden uitgeschreven.

Maar het vermakelijkst zijn de hoofdstukken over drank en vrouwen. Socrates was daar minstens zo dol op als op politiek. Grote hoeveelheden bier drinken ging in zijn filosofie prima samen met topvoetbal. Hij scoorde immers ook als hij een kater had. Bovendien was bier essentieel om niet uit te drogen in de hete suikerrietstad (Ribeirão Preto) waar hij studeerde en met voetballen begon.

De bebaarde bohemien schakelde na zijn carrière nog een tandje bij. Cruyff had hem willen vragen waarom hij zo veel dronk. "Ik heb dat nooit begrepen. Ik hoop niet dat hij in een zwart gat is gevallen. Hij was een man met enorm veel autoriteit."

Stronteigenwijs was de Braziliaan echter ook. Nadat er een ernstige leverziekte bij hem was ontdekt, ruilde hij zijn biertjes in voor wijn. Deze zou namelijk minder kwaad kunnen. Dokter Socrates overleed niet veel later op 57-jarige leeftijd.