vrijdag, juli 07, 2017

Column Heilig

Uit De Telegraaf van afgelopen wooensdag.
-----------------------------------------------------------------------------
Is niets dan meer heilig in Rio? Bijna een jaar na de Olympische Spelen zet de berooide gaststad het mes in de wereldberoemde carnavalsparade.

In februari bleek al dat burgemeester Marcelo Crivella weinig op heeft met het visitekaartje van de sambametropool. De streng gelovige protestant
weigerde de symbolische sleutel van Rio te overhandigen aan de lokale Prins Carnaval, tot woede van de katholieke meerderheid in de stad.

De heiligschennis was onlangs compleet. De burgemeester verminderde de subsidie voor de volgende optocht in het sambastadion met 50 procent, miljoenen die hard nodig zouden zijn voor lokale crèches. De vrome oud-predikant zegt te moeten kiezen, nu de gemeentekas leeg is door de crisis en de corrupte erfenis van de 11 miljard euro kostende Spelen.

Smoesjes, menen tegenstanders, die de bezuiniging zien als een persoonlijke afrekening met het losbandige feest. Duizenden dansende demonstranten gingen onlangs de straat op in de Cidade Maravilhosa (Geweldige Stad). „Laat de samba niet sterven”, zo zong de menigte een bekende carnavalskraker uit de jaren 70.

De grote sambascholen van Rio, rond deze tijd gewoonlijk al vol in voorbereiding op de parade van begin volgend jaar, legden het werk neer. „Alles ligt plat”, treurt Wellington (20), een praalwagenversierder in de pakhuizen van de tot stilstand gekomen Cidade do Samba (Sambastad).

Ook de lokale horeca luidt de alarmbel omdat er tienduizenden banen en bijna een miljard euro aan carnavalsinkomsten verloren zouden gaan.

Toch valt er best iets te zeggen voor de bezuiniging. De lokale Liga van Sambascholen is namelijk sinds decennia verweven met een gewelddadige loterijmaffia.

Dat justitie het illegale ’Beestenspel’ grotendeels ongemoeid laat, is al merkwaardig. Maar de maffiabazen belastinggeld toestoppen, terwijl leraren geen salaris ontvangen, is helemaal bij de beesten af.

vrijdag, juni 09, 2017

Teflon Temer

Uit de zaterdagse Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Hoeveel schandalen zijn er nodig om een president ten val te brengen? Dat vraagt Brazilië zich vertwijfeld af nu de zwaar in opspraak geraakte president Temer blijft weigeren zijn biezen te pakken.

Ruim 80% van de bevolking wil dat Temer opstapt wegens zijn rol in het Wasstraat-schandaal, de Braziliaanse evenknie van Watergate. De president werd vorige maand afgeluisterd door het openbaar ministerie terwijl hij hoorbaar instemde met een reeks corrupte praktijken van een veroordeelde vleesmagnaat. Ook filmde de politie een vertrouwensman van Temer met een koffer vol steekpenningen die voor de president zou zijn bestemd.

De volkswoede groeide afgelopen dagen door nieuwe belastende feiten. Een oud-minister van Temer werd gearresteerd wegens smeergeldbetalingen rond een WK-stadion, die volgens aanklagers deels via de president liepen. Ook werd onthuld dat Temer (76) en de jonge first lady Marcela (34) een gratis pleziertripje maakten met een privéjet van de foute vleesmagnaat.

Marcela en Michel Temer

De Braziliaanse procureur-generaal klaagt Temer naar verwachting volgende week aan voor corruptie en het leiden van een criminele organisatie. Maar de president wordt pas geschorst als twee derde van de Kamer groen licht geeft voor de aanklacht. En de gladde jurist heeft, anders dan zijn vorig jaar afgezette voorganger Dilma Rousseff, voorlopig genoeg steun in het al net zo corrupte parlement.

Ook het kieshof boog zich gisteren over zijn omstreden mandaat. De verkiezingszege van Rousseff en Temer in 2014 werd behaald via grootschalige illegale campagnefinanciering, zo blijkt uit overweldigend bewijs. Desondanks werd de president, die warme banden heeft met de voorzitter van het kieshof, gisteravond vrijgesproken tot ontsteltenis van gewone Brazilianen.

"In een normaal land was Temer al lang gevallen. Het is ongelooflijk waar hij mee wegkomt", zegt Rodrigo (28) bij de demonstratie Diretás Já! (Verkiezingen Nu!) in São Paulo van afgelopen week. De architectuurstudent heeft uit protest een clownsneus opgezet. "Omdat we enorm in de maling worden genomen."

De hoop van Temers tegenstanders richt zich nu op de grootste coalitiepartij PSDB. Deze neigt volgens lokale media naar een breuk met de president gezien de opeenstapeling van schandalen. Deze beslissing valt maandag.

Column Socrates

Uit De Telegraaf van vandaag.
------------------------------------------------------------------------------
Johan Cruyff was gefascineerd door Socrates. De ene voetballegende had de andere graag beter leren kennen. "We hebben nooit meer dan hallo tegen elkaar gezegd. Wat jammer," zo besluit Cruyff zijn voorwoord bij de onlangs uitgebrachte biografie 'Doctor Socrates: Footballer, Philosopher, Legend'.

Helaas kan hij het fraaie boek zelf niet meer lezen. De Schotse auteur Andrew Downie legt alle kanten bloot van de veelzijdige voetballende arts. Socrates (1954-2011) is vooral bekend als de sierlijke regisseur van Brazilië op het WK van 1982 maar drukte ook buiten het veld een groot stempel op zijn land.

Zo speelde hij in de jaren tachtig een belangrijke rol bij de val van de Braziliaanse dictatuur (1964-1985). Hij begon de zogeheten Democratie van Corinthians bij de populaire gelijknamige club uit São Paulo. Het team droeg leuzen tegen het regime op het shirt en Socrates beloofde in Brazilië te blijven spelen mits verkiezingen werden uitgeschreven.

Maar het vermakelijkst zijn de hoofdstukken over drank en vrouwen. Socrates was daar minstens zo dol op als op politiek. Grote hoeveelheden bier drinken ging in zijn filosofie prima samen met topvoetbal. Hij scoorde immers ook als hij een kater had. Bovendien was bier essentieel om niet uit te drogen in de hete suikerrietstad (Ribeirão Preto) waar hij studeerde en met voetballen begon.

De bebaarde bohemien schakelde na zijn carrière nog een tandje bij. Cruyff had hem willen vragen waarom hij zo veel dronk. "Ik heb dat nooit begrepen. Ik hoop niet dat hij in een zwart gat is gevallen. Hij was een man met enorm veel autoriteit."

Stronteigenwijs was de Braziliaan echter ook. Nadat er een ernstige leverziekte bij hem was ontdekt, ruilde hij zijn biertjes in voor wijn. Deze zou namelijk minder kwaad kunnen. Dokter Socrates overleed niet veel later op 57-jarige leeftijd.

vrijdag, mei 19, 2017

Nepindianen

Column uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Persconferenties saai? Dat valt vaak reuze mee in roerig Venezuela.

Lokale verslaggevers tekenden laatst deze heftige quote op uit de mond van de gouverneur van Amazonas. "Ik garandeer jullie een pijnlijke dood", zo vervloekte de indiaan het dictatoriale Maduro-regime. "Jullie ziel zal langs de donkerste en smerigste plekken dolen voordat jullie de ogen kunnen sluiten."

De gouverneur annex sjamaan was zojuist voor vijftien jaar van verkiezingen uitgesloten. Zijn 'misdaad': oppositie voeren. Want hoewel de 'antikoloniale' Maduro zich voordoet als vriend van de inheemse bevolking, doet deze volop mee aan het groeiende verzet tegen zijn schrikbewind.

Arm als de meeste indianen zijn, worden zij het hardst getroffen door het instorten van de Venezolaanse economie. Bij gebrek aan voedsel en medicijnen vluchten velen de grens over, vooral naar Brazilië.

Daar riep de Amazonestad Manaus deze maand de noodtoestand uit wegens de vele rondzwervende indianen. "In Venezuela komen we om van de honger", treurt een woordvoerder van de Warao-stam in een geïmproviseerd tentenkamp onder een viaduct.

Ook indiaanse afgevaardigden in het Venezolaanse parlement zitten in de oppositiebankjes. 'Verraad!', kraait president Maduro. De socialist zit de 'nepindianen' op alle mogelijke manieren dwars sinds hun verkiezing in 2015.

Zo vertelt Gladys Guaipo van de Cumanagoto-stam dat ze al een jaar geen salaris ontvangt. De volksvertegenwoordiger moet haar buskaartjes naar het parlement in Caracas bij elkaar bedelen. Vliegen zit er niet in omdat tegenstanders van het regime worden geboycot door de Venezolaanse staatsluchtvaartmaatschappij.

Een andere berooide stam toog zelfs te voet naar de verre hoofdstad om zich aan te sluiten bij de volksopstand. Er wordt dag in dag uit gedemonstreerd sinds het regime in maart zijn hand overspeelde door het parlement buitenspel te zetten. De geest is uit de fles, Maduro lijkt gedoemd te vallen.

vrijdag, mei 05, 2017

Deelhelikopter

Uit Elsevier van afgelopen week.
-------------------------------------------------------------------------
São Paulo heeft sinds kort een 'Uber voor helikopters' waarmee ook minder rijke Brazilianen de eeuwige files kunnen ontwijken.

Het is de eerste stad waarin de luchttaxi-app Voom wordt gelanceerd. Binnenkort komen andere metropolen als Mexico-Stad, Jakarta en Los Angeles aan de beurt. Dat meldt initiatiefnemer A3, een denktank van vliegtuigbouwer Airbus in Silicon Valley.

São Paulo lijkt een logische proeftuin. De dichtgeslibde economische hoofdstad van Brazilië heeft 's werelds grootste helikoptervloot. Er is een exclusief luchtruim voor helikopters waarin tot dusver alleen de steenrijke lokale elite rondzweeft. Voom zegt het gebruik te willen 'democratiseren'.

Een vlucht blijkt met een paar tikjes op de mobiel geregeld. Er kan binnen een uur worden opgestegen vanaf een vliegveld(je) of hoteldak.

Piloot Aline Maia legt uit hoe de app voor lagere tarieven zorgt. De jonge dertiger werkt voor Helimarte, een van de drie lokale luchttaxidiensten waarbij A3 de vluchten inkoopt. "Door deze technologie gebruiken we onze vloot efficiënter. We verkopen meer vluchten per uur. En passagiers kunnen de kosten delen. Zo krijg je een breder publiek aan boord."

De dienst is vooral in trek bij reizigers die snel naar de internationale luchthaven (Guarulhos) moeten. Terwijl dat over de weg uren kan duren in het helse verkeer, is het via Voom in een kwartier gepiept vanuit de stad.

Toch hangt daar nog steeds een stevig prijskaartje aan. Het traject van 25 kilometer kost 150 euro. Dat blijft te duur voor 'João modaal'. Alleen de hogere Braziliaanse middenklasse krijgt een extra vervoersoptie door de app.

woensdag, april 19, 2017

Column Boligarchen

Uit De Telegraaf.
-------------------------------------------------------------------------------------
Het was de fooi van zijn leven. De conciërge van het chique Crillon-hotel in Parijs ontving in 2012 een cheque van 100.000 euro. De gulle gever was een Venezolaanse gast die een slokje champagne te veel op had.

Zijn naam was Diego Salazar. Het ging deze gesjeesde student en voormalig straatverkoper voor de wind sinds zijn neef de scepter zwaaide bij het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA. Hij kreeg uit het niets een topfunctie en begon een jetsetleven vol tripjes naar Dubai en de Franse hoofdstad.

Maar de exorbitante fooi bleek een misser. Het hotel belde, helaas voor de conciërge, de politie. Deze koppelde de betaling aan een bankrekening van Salazar in Andorra waarop meer dan 200 miljoen dollar stond geparkeerd. Spaanse en Amerikaanse aanklagers trokken het spoor door naar andere belastingparadijzen en ontdekten nog eens 11 miljard aan verduisterde oliedollars bij de PDVSA-top.

Types als Salazar worden 'boligarchen' genoemd, naar de 'Bolivariaanse' revolutie (1999-heden) die het relatief rijke Zuid-Amerikaanse land in de vernieling heeft gedraaid. Zij hadden tot dusver niets te vrezen in eigen land, waar justitie aan de ketting ligt bij het autoritaire Maduro-regime.

Maar de boligarchie begint zich zorgen te maken. De dagen van Maduro lijken geteld. De impopulaire opvolger van Hugo Chávez zou de komende presidentsverkiezingen (2018) nu kansloos verliezen. Een machtswisseling zou de deur open zetten voor vervolging van het huidige kleptocratische regime.

Het verklaart waarom Maduro zich steeds meer tot dictator ontpopt. Zo werd oppositieleider Henrique Capriles deze maand voor vijftien jaar uitgesloten van verkiezingen. Massale straatprotesten die al weken duren, worden hard neergeslagen door de Bolivariaanse politie.

De doden die daarbij vallen, maken de volkswoede alleen maar groter. Maduro werd afgelopen week bekogeld met eieren en flessen tijdens een militaire parade. Het geduld van de hongerende bevolking met de champagnesocialisten lijkt definitief op.

maandag, april 10, 2017

Duik in het kanaal

Uit Elsevier van afgelopen week.
------------------------------------------------------------------------------------
Het woestijnachtige noordoosten van Brazilië bloeit op door enorme waterwerken, en zowel de regering als de oppositie pronkt met het miljardenproject.

President Michel Temer opende onlangs een 200 kilometer lang kanaal door de dorre sertão (grote woestijn). Lokale bewoners, die kampen met de ergste droogte in vijftig jaar, sprongen van vreugde in het water.

Dat wordt afgetapt van de Rio São Francisco. De tweede Braziliaanse rivier, na de Amazone, is goed voor 80 procent van het zoetwater in het noordoosten, maar stroomde door slechts vier van de negen deelstaten. Om dat te veranderen, volgt komende jaren een tweede kanaal met vertakkingen.

Door corruptie en mismanagement is het project al twee keer zo duur (3 miljard euro) als begroot. Toch vechten politici om de eer. Twaalf miljoen nordestinos krijgen immers toegang tot drink- en irrigatiewater. ‘Ik wil de grootste president ooit worden voor het noordoosten,’ roffelde Temer zich op de borst tijdens de openingsceremonie.

Maar het was oud-president Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva die in 2007 met de bouw begon. De leider van de Arbeiderspartij (PT) komt in tegenstelling tot Temer wel uit de straatarme sertão. Dus gebruikte ook Lula het ‘cadeau’ aan zijn geboortestreek in de campagne voor de verkiezingen van volgend jaar. Een week na Temer ‘heropende’ hij het kanaal met veel poeha ‘voor het volk’.

Lula in zijn kanaal

De omstreden socialist gaat aan kop in de peilingen, vooral door zijn populariteit in het noordoosten. Maar Lula dreigt onverkiesbaar te raken als verdachte in een ander corruptieschandaal.

Hij hoopt dat zijn aanhang in opstand komt tegen dit in zijn ogen politiek gemotiveerde proces.